Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy

We wsi Gabowe Grądy, ukrytej wśród lasów Puszczy Augustowskiej około jedenaście kilometrów na południe od Augustowa, trwa najbardziej „starowierska” enklawa w Polsce. To tutaj, w niespełna stumieszkańcowej miejscowości, potomkowie osadników przybyłych w 1865 roku po dziś dzień zachowują dawną wiarę, język i obyczaje w kształcie sprzed wieków.

Nasza wiara nie narodziła się w XVII wieku — jest to prawosławie pierwszych wieków chrześcijaństwa, przyniesione na Ruś wraz z chrztem i zachowane w niezmienionym kształcie. Gdy w latach 1652–1656 patriarcha Nikon wprowadził reformy liturgiczne, wierni dawnemu porządkowi modlitwy nie przyjęli ich — i dopiero wtedy, w wyniku schizmy w Cerkwi Prawosławnej, nadano im etykietę „staroobrzędowców”. Za wierność dawnym księgom, dawnemu śpiewowi i dwupalcowemu znakowi krzyża zapłacili prześladowaniami i wygnaniem — w 1865 roku ich droga przywiodła ich do Polski, do Gabowych Grądów.